Jarai

Nhỏ
(kar) ANEH
(p.k) =>
ÐET.
Anet-aneo:
tí xíu. => đet
đeo.

Anet
anot:
Nhỏ xíu => đet
đôt.
Sang
anet rơ met dôh/ rơ dôh:
Nhà tuy nhỏ nhưng dọn dẹp sạch sẽ/ gọn gàng.

(P.T.1)
Ia
anet bĭ hmâo lêh toi (
p.k) hoặc Ia
anet hơgơt
kiang lêh/ toh/ yaih toai.(Suối
nhỏ không kịp cởi khố).Ý nói: Việc nhỏ không ngờ
hóa ra lớn (thành khó).

1.
Phía trước, đăng trước, sắp tới, trước mặt.

a.
Gah
anap:
Phía trước.

b.
Nao
pơ anap:
đi/ bước lên phía trước.

Gah
anap sang kâo hmâo phun bơnga:
(Phía) Trước nhà tôi có một cây bông.

Nao
pơ anap ih adih ƀuh yơh sang mơ drô/ sang plĕ hră/ sang
hră/ sang ia jrao/sang hơduah.
…đa…đa:
Ði lên phía trước ông sẽ thấy chợ/ bưu điện/
trưừng học/ bệnh viện/ nhà thờ……v..v..

(P.a)
Tên (họ). Hlơi
anan ih?
Anan kâo
Waih.
Anh tên gi? Tên của tôi là Waih.
Hang
anan Ơi Adai/ ñu, kâo dui ngă bruă anun:
Với danh tánh của Ðức Chúa Trời/ ông ta tôi có thể
làm việc đó.

1.
Ðừng. Anam/
anĕ(pk)
ngă kơ
arang ruă pran hơtai:
Ðừng đau buồn cho người khác. Anam
pơngal adơi!:
Không chọc ghẹo em bé.

2.
Ðủ sức, chịu nổi. Anam
mơh glam kơyâo/ kram/ kơ thung anai?:
Ðủ sức vác cây/ tre/ cái thùng này không? Ƀu
anam ôh:
Không nổi. Ƀu
anam añ ôh:
Chịu không nổi.

(P.a)
Sâu róm. Blao
anal tlăo thu hang:
Lòng con sâu róm chích đau, rát. => Hlat
đat.
(p.k).

Ðây,
nè. Pô/
čơkơi anai:
Anh/ chị / người / cái thằng này.

Anai
kơ ih:
cái này cho anh. Anai
lah!:
Ðây nè! Anai
kâo laĭ kơ ih:
Bây giờ tôi nói với anh. Bruă
anai bruă anun:
Việc này… việc nọ ….(mọi việc).

Tă
anai mơtam:
ngay bây giờ.

(P.a)
Cây con. Anah/
hneh mơtơi
hoặc pơtơi/
añam/ tơbao/ pơhang ….
đa.đa
.

Cây
chuối/ rau/ mía/ ớt con …. v.v.

Anah
añam ƀlĭ ƀlă bă kơ đang, anam huĭ ôh, kâo amra brơi kơ
ih:
Rau con đầy vườn, đừng lo tôi sẽ cho/ cung cấp cho
anh.

Ðủ
sức, xứng tầm. (kar) => ÐAč
=> ANĂM
(pk).

Anač/
đač mơh bruă anun ?
Việc đó đủ sức, xứng tầm không?. Ðư
set đuč anač/ đač mơ huă/ ƀong/ mơñum anun!
Có tí tẹo, làm sao ăn/ uống đủ được.

Anač
mơta:
Ðáng nể. Ñu
dlang (kơ) kâo ƀu anač/ đač mơta ƀới:
Anh ta khinh tôi quá thể (hoặc) anh ta chẳng nể năng
tôi gì cả (hoặc) anh ta xem thường tôi, không xứng
với anh ta.

(P.a)
Con. (kar) => ANAK.
Ană kơčua:
Con đầu (lòng) ană
rơnuč/ tơluč/ tơluĭ:
con út. Ană
mơdua:
Con sinh đôi. Ană
pi/ mơtian/ mơkian pum/ gem prai:
Con hoang. Ană
mơda/ nge/ muai:
Sơ sinh. Ană
huač/ mơñĕ:
ghè nhỏ. Ană
mrai/ rơñuai/ kơnol/ mrai:
Lọn chỉ. Ană
mơnuih:
Con người.

Ană
Jrai/ Yuan/ Prang/ Rơkai/ Kur/ Lao … đa.đa.

Người
Jrai/ Kinh/ Phap/ Mỹ/ Kơhmer/ Lào .v.v.

1.
(P.a) Cái. (kar) => Ania.
Rơmô ana/ ania brao phrâo tuh:
Bò cái mới đẻ. Ană/
đai un anai ha ania/ ana:
Bầy heo con này là cùng một mẻ/ mẹ. Ană
asao lêng kơ ania sôh:
Bầy chó con kia toàn cái cả.

2.
Nhất là, chính là. Ih
yơh ana/ ania ñu puaĭ rơkut kâo:
Nhất là anh, nói xáu sao lưng tôi đấy! Ih
yơh ana/ ania/ tơhơmơn ñu alah/ sat … :
noh!
Chính anh/ chị là người lưởi / xấu nhất đấy .