Jarai

Rắn,
ala
ia:
Rắn nước. Ala
lon:
Rắn đất. Ala
juang:
Rắn rồng. Ala
gret-tang/ pơrơgông/ ring/ ala rông:
Rắn cạp nong/ nia. Ala
pơrơung/ pơrơya:
rắn hổ chúa .

Ala
pơdô̆:
Rắn hổ mang. Ala
tueng:
Rắn lục. Ala
apui:
Rắn hổ lửa.

=>
PƠÐUNG

Cháy
chạm/ đụng phải, (nồi , nước sôi/ than hồng).
Tơngan
kâo al djơ̆ hang gô̆ ia hlor:
Tay tôi cháy sạm chạm phải ấm nước sôi. Tơ
Luč apui lê̆ trun mơng tơpur al djơ̆ jong kâo:
Khúc củi rơi xuống từ lò bếp cháy sạm chân tôi.

Pơđiă
al:
Da cháy sạm do ánh nắng mặt trời.

=>
ARƠI => HRO

Tấm.
Braih
anai sa akuăi sôh:
Gạo này toàn là tấm cả.

Braih
akuăi:
Gạo tấm. Braih
akuăi pioh čem ană mơnŭ/ sô̆ tơpơi:
Gạo tấm để cho gà con ăn/ để làm men (rượu).

Braih
akuăi anai sa akô̆ hơkam:
Gạo tấm này toàn đầu trấu=>AKUAč.

Cái
đuôi.

1.
Aku
klang/ rơmô/ kơbao / un / mơnŭ/ :
… đa….
đa …

Ðuôi
diều/ bò / trâu / heo / gà : ….v….v….

2Aku:
bẫy.

Akă/
ƀơč aku:
đặt bẫy.

(P.t)
Akă
aku djop thông, akă čơđông djop dlai.
Hyu bơnai
djop pô:
kẻ đào hoa, lãng tử.

(P.t)
Akă
aku lan prong, dưm kơdong lan glung. Prô̆ či kơtoa, toa; mơja
či rôk; rôk:
Chỉ con gái hư hỏng / điếm đàng.

Một
loài bọ cánh cứng sống ở trong nước có thể ăn
được.

Cái
đầu. Akô̆
rơngu aku rơngoañ, đet prong rơmong vang:
đông đủ mọi thành phần.

(P.t)
1.
Hrơi
anai akô̆ rơngu, aku rôngoañ. Pơhiap hlong tơƀông kơtoai,
Añoai Aban tơkuh laih, ta pơphun-yơh:
Hôm nay các thành phần tham dự đông đủ, chương
trình hội nghị bắt đầu.

(p.t)2.
Hrơi
anai akô̆ rơngu-aku rơngơñ. Pơhiap hlong tơƀông kơtoai,
Añoai aban tơkuh. Hơgơt gih či laĭ, laĭ:
hôm nay thành phần tham dự đông đủ ai có ý kiến
(xét xử ).

Góc,
bơ,ø sườn.

1.
Akiang
sang/ đang hma/ Ia:
góc nhà/ vườn tược/ sông ngòi => ASUEK.

(p.t)
Ngă
pơk djơ̆ akiang, ngă sang djơ̆ črâo:
Làm nhà, lều, đúng qui cách/ phương hướng.

2.
Akiang
čứ:
Sườn núi.

3)
Akiang
ia:
Bờ sông.

4)
Akiang
đang:
Góc vườn.

Kể
chuyện cổ tích.

Tơlơi
akhan:
Chuyện cổ tích.

Rim
rim kơ tlam hơmứ ơi mơi akhan.

Ðêm
đêm lại nghe ông của chúng tôi kể chuyện.

(p.t)
Pơhiap sa jơlan, akhan sa mơta => Nao sa glông chông sa
jơlan:
một lòng một dạ/ thông nhất.

Rễ
cây.

1.
Akha
akhač:
Rể cây nhỏ li ti.

2.
Chi tiết nhỏ nhặt, vụn vặt.

1.
Huet
abih akha-akhač:
Nhặt, lượm toàn bộ cả góc lẫn rễ nhỏ nhất.

2.
Trình bày tường tận một chi tiết (dù nhỏ nhạt
nhất).

(p.t)
phun
akha hla pơ tem:
Cội nguồn, nguồn gốc (tổ tông).

(p.t)
Mơnuih
hơmâo phun akha hla pơ tem:
Người có tổ có tông .

Cá.

Akan
čriah:
Cá trắm đen. Akan
črô̆:
Loại cá cùng loại với trắm. Akan
dran = črăi:
Cá giếc/ diếc. Akan
čơ gô̆:
Cá trắng có chấm đen gần đuôi. Akan
hơmlang: